Rozhledna Eliška - nowa wieża widokowa pod Karkonoszami

[Lech]

Górę Przemysława w Poznaniu, z dominującą nad najstarszą częścią miasta wieżą, stanowiącą zwieńczenie odtworzonej w ostatnich latach południowej części zamku, wzniesionego w XIII wieku przez Przemysła II, koronowanego na króla Polski 1295 roku w Gnieźnie, każdy zwiedzający to miasto zapewne zapamiętał. Jednak mało kto wie, że po tragicznej śmierci polskiego króla, zamordowanego w 1296 roku Rogoźnie, kolejnym po nim królem Polski i jednocześnie królem Czech był Wacław II, a jego żona Ryksa Elżbieta - córka Przemysła II, była pierwszą Piastówną koronowaną w 1303 roku na królową polską.

Między Trutnovem a Lubawką koło Žacléřa, w 2014 roku Czesi postawili drewnianą wieżę widokową, która nosi nazwę "Rozhledna Eliška". Nazwa nawiązuje do imienia królowej Czech i Polski, której wiano stanowiły również okolice Trutnowa. Wkrótce w pobliżu tej wieży stanęła drewniana rzeźba z wyobrażeniem królowej Elżbiety i herbami Wielkopolski i Czech.



Po śmierci Wacława II w 1305 roku królowa na krótko została wdową. Ze względów politycznych w 1306 roku wyszła za Rudolfa, syna króla rzymskiego (niemieckiego), Albrechta I Habsburga. Małżeństwo z Rudolfem trwało mniej niż rok. Król zmarł w 1307 roku podczas walk z czeską opozycją, a Ryksa w wieku zaledwie dziewiętnastu lat, została po raz drugi wdową. Osiadła w Hradcu i spędziła w nim dziesięć lat, podczas których miasto przeżywało swój rozkwit, a królowa-wdowa stworzyła tam wspaniały dwór i podjęła szereg inicjatyw na polu mecenatu artystycznego i dokonała licznych fundacji. Ufundowała m. in. okazały kościół św. Ducha i księgi liturgiczne, z których mnóstwo ozdobiono jej podobiznami. Odtąd Hradec nazwano Hradec Králové. Ryksa Elżbieta (zwana w literaturze czeskiej piękną Polką) zmarła w 1335 roku, w wieku 47 lat, w klasztorze cysterek w Starym Brnie, gdzie została pochowana.

W swoim testamencie, oprócz licznych darowizn na rzecz czeskich klasztorów, pamiętała też o ziemi swoich przodków, mimo że w młodym wieku opuściła Poznań i Wielkopolskę. Poczyniła znaczne zapisy na rzecz poznańskiej katedry, w zamian za msze za dusze rodziców. Uwzględniła w swej ostatniej woli także klasztory: cysterek w Owińskach i klarysek w Gnieźnie.

Ryksa Elżbieta (Eliška) dała się poznać jako kobieta niezwykle energiczna, mądra i wytrwała. W Polsce co prawda, mało się o niej nie pamięta, ale Czesi, a zwłaszcza mieszkańcy Hradec Králové, doceniają rolę swojej królowej. Co roku w tym mieście organizuje się festiwal ku czci królowej Elżbiety. Odbywa się wtedy jarmark średniowieczny, turniej rycerski i uroczysty przejazd orszaku królowej Elżbiety Ryksy (w tym roku 2-3 września) > http://www.slavnostikralovnyelisky.cz/c ... -2016.html

Na fotografii uwidoczniona jest scenka z festiwalu poświęconego królowej Elizie - patronce miasta Hradec Králové.

[Lech]

Jeszcze jedna ciekawostka z 1990 roku, kiedy to w związku z pewną przygodą w liście do redakcji tygodnika "Květy České" (nr 44/90) wspomniałem o małżonce Wacława II - córce wielkopolskiego księcia i króla polski Przemysła II.

Došlo na naši adresu
VAŠE NÁZORY,OHLASY...
Upřimný pozdrav z města Poznaň posílá redakci časopisu Květy průvodce malé
skupiny turistů s dětmi, kterým 22. srpna 1990 na chatě Jelenka na hranici v
Krkonoších ukázali dveře. Ano, na Cestě česko-polského přátelsví! Nemám
zdáni, zda to bylo podle práva, ale bylo to nelidské protože lilo jako z
konve a foukal studený vitr.
Jsme turiste, kteři miluji hory, a nemáme zájem o obhodováni. Bydlíme v
Poznani, kde je hrob prvního polského krále Měška I., jenž se oženil s
českou kněžnou Doubravkou v roce 966 (pohřbena v Hnězdně u Poznaně). První
zděna gotická radnice byla postavena za česko-polského krále Vaclava II. z
rodu Přemyslovců, který se oženil s dcerkou velkopolskeho knižete a polskěho
krále Přemysla II. Vaclav II. rozvijel politiku zaměřenou předevšim na
Slezsko a Polsko. Dodnes jsou v radnici na gotickém klenutí češti královšti
lvi. Náše Velkopolsko, jehož hlavním městem je Poznaň, bylo v 15. až 18.
století územím, jež chranilo českě husity a protestanty. Jejich potomstvo
srostlo s námi. V 19. stoleti ve Velkopolsku působili činitelé slovanské
jednoty naších narodů.
Tehdy byly Krkonoše mistem setkání Polaků a Čechů, Sněžka se stala českým
národnim symbolem, nadějí pro volnost. Však tam nahoře člověk cítil svobodný
a nadýchal se čístého, čerstvého vzduchu. Kde jsou ty laskavé tradice? V
meziválečném období była v Poznani roku 1923 založena Společnost polsko -
československá, která svou činnost dosud formálně neukončila. Jejím
spoluzakladatelem był Cyryl Ratajski, prezident Poznaně, vlastivědec a
turista, který roku 1910 založil turistický spolek Beskid v Ratiboři a v
Těšíně. Zval ke spolupráci Čechy i Slováky a varoval před krátkozrakou
politikou separatismu - jeho slova se posléze ukázala jako prorocká...
Polská chata na Sněžce je dnes mistem českých a polských styků - a chata
Jelenka? Opravdu jsme byli zklamaní českým přívitáním. Jsem přesvědčen, že
redakce časopisu Květy sehrava důležitou roli na poli kultury, vyplývající z
přátelství a nejstarších česko-polských vztahů. Proto váš časopis velmí rád
čtu, i když se dá v Poznani jen těžko koupit.

Lech Rugala. Poznaň, Polsko
Pozn. red.:
Co dodat k takověmu dopisu, který jen potvrzuje náš mravní úpadek? Stydíme
se za pracovníky chaty Jelenka, kteří svým chovánim porušili i zakon hor:
poskytnout ve špatném počasí útulek horalům - dospělým a zvláště dětem.
Očekáváme jejích omlovu a vysvětlení, adresu horského průvodce turistů PTTK
Lecha Rugaly máme v redakci.

> http://kspoz.interiowo.pl/poznamka.htm

[Zły Marcin]

A sama wieża wygląda tak >>

[Lech]

Tu też można obejrzeć tą wieżę w galerii, a nawet dostrzec pewne szczegóły konstrukcji, o tej konstrukcji poczytać i zobaczyć widok na Góry Krucze (Vraní hory) > http://hradec.idnes.cz/nova-rozhledna-e ... zpravy_pos

[Lech]

Tablica pamiątkowa na Zamku Królewskim w Poznaniu