120 lat wieży widokowej na Zlatým Chlumie

[opawski1]

120 lat wieży widokowej na Zlatým Chlumie
1899 - 2019
Wysokość: wieży - 26 m, n.p.m. - 875 m
Pomysłodawca budowy: Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie - sekcja Jesenik
Data otwarcia: 3 września 1899 r.

Kilka dni temu napisałem artykuł, przypominający nieco zapomnianą rocznicę 120 lat od budowy wieży na Zlatym Chlumie koło Jesenika. W założeniu chcę napisać cykl tekstów o wszystkich wieżach widokowych w Górach Opawskich. Do tej pory powstały dwa, ten i "120 lat wieży na Biskupiej Kopie"

Już od 120 lat ukryta w świerkowym borze stylowa kamienna wieża widokowa zwieńcza szczyt Zlatego Chlumu górującego ponad Jesenikiem. Choć ustępuje popularnością drugiej kamiennej wieży w Górach Opawskich na Biskupiej Kopie jest od niej wyższa i bogatsza architektonicznie. Nie jest też tak rozpoznawalna z dużej odległości jak jej starsza o rok siostra za sprawą położenia Zlatego Chlumu pośród innych wyższych szczytów. Co jeszcze wyróżnia ją spośród innych budowli tego typu to to, że wieża nie stoi na samym wierzchołku Zlatego Chlumu. Dlaczego? O powodzie takiej decyzji, dlaczego Zlaty Chlum rywalizował z Biskupią Kopą, a także innych ciekawostkach w artykule na mojej stronie pod linkiem:

http://www.goryopawskie.eu/2019/12/120-lat-wiezy-na-zlatym-chlumie.html

[Leuthen]

Przeczytałem Twój artykuł. Oczywiście popularyzowania historii, w tym historii turystyki (do której można zaliczyć dzieje wieży na Zlatym Chlumie) nigdy za wiele i chwała Ci opawski1 za to, że podejmujesz się nie tylko opisu przeszłości tej, ale w planach masz też pozostałe wieże w bliskich Twemu miejscu zamieszkania i sercu pasmach górskich, ale jako że jestem niesamowicie czepialski (tak twierdzą nawet niektórzy moi dobrzy znajomi ), znalazłem kilka usterek w treści, o których niżej. Oczywiście mówię o nich głośno tylko w trosce o wysoką jakość artykułu

Piszesz, że inicjatywa powstania wieży wyszła od członków "sekcji jesenickiej Morawsko-Śląskiego Sudeckiego Towarzystwa Górskiego (MSSGV)". To oczywiście fakt, ale podajesz niemiecki skrót do polskiego tłumaczenia nazwy tej organizacji nie podając oryginału. Wiem, że Ty to wiesz, ale inni (w tym czytelnicy Twojego artykułu) niekoniecznie
Mährisch-Schlesischer Sudetengebirgsverein

Dalej piszesz: "Zdecydowano, że wieża będzie nosić imię cesarza Austrii – Franciszka Józefa (Kaiser Franz Jozef Warte)". W zapisie niemieckim powinno być "Franz Josef".

"5 sierpnia 1899 r. budowa została zakończona, obiekt został oddany do użytku turystom. Jednak oficjalne otwarcie nastąpiło 3 września 1898 r."
Chyba nie, skoro już w nagłówku piszesz: "Data otwarcia: 3 września 1899 r."

Fajnie, że podajesz publikację, na podstawie której napisałeś ten artykuł, ale wypadałoby chyba jeszcze uzupełnić jej dane bibliograficzne (obok autora i tytułu książki) o miejsce i rok wydania: Wrocław 2006.

"Poza konkursem" dodam jeszcze, że pod wieżą na Zlatym Chlumie byłem tylko raz w życiu, podczas IX edycji Prudnickiego Maratonu Pieszego, tj. 17 września 2011 r. Ze względu na to, że z Jesenika ruszyliśmy tuż po 6 rano, wieża była oczywiście jeszcze zamknięta, gdy dotarłem wtedy pod szczyt, w miejsce gdzie ona stoi. Poza tym pamiętam, że korzystałem z rozbudowanej infrastruktury turystycznej na szczycie w postaci "sławojki"
Przy okazji sięgnąłem do zdjęć z tamtej imprezy
https://onedrive.live.com/?id=F4DCC0F1B ... F1BEAAE586
odnajdując na nich m.in. siebie Jest tam też kilka fotografii wieży i jej bezpośredniego otoczenia. Widać na nich także, że obiekt przechodził wtedy remont (okolice wejścia - stoi rusztowanie).

[opawski1]

Pomysł na artykuł powstał w październiku gdy byłem na Zlatym Chlumie (wczoraj wrzuciłem relację na forum z tej wycieczki). Wtedy przypomniałem sobie, że wieża na Chlumie ma w tym roku 120 lat, a mało kto o tym wie. Nie organizowano żadnych obchodów jak rok temu na Biskupiej Kopie. Wież do opisania w GO mam jeszcze kilka, w tym dwie zbudowane przez MSSGV na Okopowej (k. Prudnika) i Przedniej Kopie (k. Głuchołaz). Drewniana wieża widokowa na Okopowej powstała już 1883 r. (sekcja MSSGV Prudnik) i jest pierwszą wieżą zbudowaną przez to towarzystwo. Zapytam więc czy znacie starsze sudeckie wieże widokowe? bo jeśli nie to wieża na Okopowej (nieistniejąca) mogłaby być najstarszą wieżą widokową w Sudetach.

Tak zauważyłem, że jesteś czepialski, ale to dobrze bo wyłapałeś moje błędy Wszystkie wskazane zostały poprawione Dzięki!

I ja też byłem na tym Prudnickim Maratonie Pieszym, była to moją druga edycja Zapewne nie raz mijaliśmy się na trasie i też jestem na tych zdjęciach Teraz uświadomiłem sobie, że byłem na Chlumie podczas remontu wieży (a także rok wcześniej, zapewne jeszcze przed jej remontem...), nie pamiętałem tego, myślałem, że od kiedy chodzę na Chlum wieża była już po remoncie

[Leuthen]

czy znacie starsze sudeckie wieże widokowe? bo jeśli nie to wieża na Okopowej (nieistniejąca) mogłaby być najstarszą wieżą widokową w Sudetach.

Znamy - i to całkiem sporo
Wysoki Kamień (Góry Izerskie) - drewniana wieża w 1882 r.
Bobrowe Skały (Góry Izerskie) - drewniana wieża w poł. XIX w.
Rajsko (wieża zameczku nad Jeziorem Leśniańskim, Pogórze Izerskie) - murowana 1863 r.
Sołtysia - wieża drewniana 1873 r.
Koziniec - stalowa 1880 r.
Mrowiec - murowana 1835 r.
Wieżyca (niedaleko Dobromierza) - 1845 r. (wieża-pomnik wystawiona w stulecie prusko-sasko-austriackiej bitwy z 4 czerwca 1745 r.)
Trójgarb (Góry Wałbrzyskie) - drewniana przed 1882 r.
Szczawno Zdrój - Annahoehe - 1817 r. (murowana)
Grodziszcze (Ziemia Kłodzka) - 1801 r.
Orlica (Góry Orlickie) - 1880 r. (drewniana)
Borówkowa (ta słynna, koło Lądka Zdr. ) - 1870 r., drewniana

Zastrzegam, że lista jest niekompletna, a niektóre daty mogą się nie zgadzać

I ja też byłem na tym Prudnickim Maratonie Pieszym, była to moją druga edycja

Dla mnie IX PMP był pierwszą i jak dotąd ostatnią edycją, w której uczestniczyłem. Dla niego poświęciłem wtedy udział w Przejściu Dookoła Kotliny Jeleniogórskiej (w edycji 2011 r. PDKJ uczestniczyli m.in. cezaryol, Roman Gwóźdź oraz forumowicz Gregor z forum NPM). Miesiąc wcześniej byłem na I edycji rajdu Prudnik-Pradziad i stamtąd Cię pamiętam (bo z IX PMP, przyznam szczerze, nie) - w końcu reklamowano Cię jako najmłodszego uczestnika, który doszedł wtedy na Dach Jeseników

[opawski1]

To jednak sporo jest tych wież widokowych w Sudetach starszych od Okopowej, w zestawieniu wychodzi, że najstarsza jest na Grodziszczu (1801 r.), byłem tam w lutym tego roku, rzeczywiście wygląda na starą, choć dziś jest już w ruinie.
W takim razie Okopowa pozostanie tylko pierwszą wieżą zbudowaną przez MSSGV oraz pierwszą wieżą widokową w Górach Opawskich (choć od 1835 r. na Biskupiej Kopie stała już wieża pomiarowa, triangulacyjna zwana "białą piramidą", ale ten typ konstrukcji służył do pomiarów a nie dla turystów)

Tak byłem reklamowany... bo niektórzy myśleli że nie ukończę rajdu Tymczasem poszedłem, ukończyłem i tak chodzę sobie co roku do dziś W kolejnych edycjach jeszcze przez kilka lat ciągle byłem tym najmłodszym, później kilka lat przerwy, a ostatni upominek za bycie najmłodszym zgarnąłem jeszcze... 2 lata temu...
Za rok (2020) X edycja Rajdu Prudnik - Pradziad z tego co mi mówili organizatorzy chcą pozyskać jakieś wspomnienia od uczestników I edycji, a najlepiej żeby osoby z pierwszej edycji wzięły udział w dziesiątej, tak więc zapraszam na X Rajd Prudnik - Pradziad! Termin to prawdopodobnie druga sobota sierpnia, ale za niedługo będzie już oficjalnie potwierdzona data.

[KrzysiekJ]

Opawski1, w Twoim regionie najstarszą wieżą widokową była drewniana konstrukcja na Sokolim vrchu (967 m) ponad uzdrowiskiem Jeseník (Lázně Jeseník, niem. Bad Gräfenberg), wzniesiona w latach 60. XIX w. Zniszczony obiekt został zdemontowany w 1890 r. i już rok później, w 1891 r., zbudowano w tym miejscu kolejną drewnianą wieżę o wys. 18 m i czterech kondygnacjach. Przetrwała do końca lat 30. XX w., gdy z powodu złego stanu technicznego zawaliła się. Nigdy jej nie odbudowano.

Dane z: J. Filip, Wieże widokowe Jesioników, "Karkonosz. Sudeckie Materiały Krajoznawcze", zeszyt 6, Wrocław 1992, s. 6-41. Oryginał tego tekstu, w języku czeskim, zatytułowany "Rozhledny v Jeseníkach" zamieszczony został w czasopiśmie "Severni Morava. Vlastivedny sbornik", zeszyt 57, Šumperk 1989, s. 11-20; ten czeski tekst jest nieco uboższy od polskiego tłumaczenia. W "Karkonoszu" dodano do warstwy tekstowej trochę nowych danych. Różni się też w części ilustracyjnej. J. Filip zamieszczał zdjęcia, natomiast w "Karkonoszu" znajdują się rysunki obiektów autorstwa architekta i historyka architektury Artura Kwaśniewskiego. Jeśli będziesz w Wodnym Zamku w Jesioniku, zapytaj czy przypadkiem nie mają jeszcze gdzieś w magazynie archiwalnych numerów "Severni Moravy". Wiem, że w czeskich muzeach można niekiedy natrafić na wydawnicze perełki nawet sprzed półwiecza.

[Leuthen]

To jednak sporo jest tych wież widokowych w Sudetach starszych od Okopowej, w zestawieniu wychodzi, że najstarsza jest na Grodziszczu (1801 r.)

Jak wspomniałem, zestawienie nie jest kompletne i może nie być do końca ścisłe, ale daje jakieś wyobrażenie. Dodam (żeby być ścisłym), że wszystkie przytoczone informacje pochodzą z książki Jacka Potockiego (KrzysiekJ pewnie mógłby wspólnie z nim pisać książkę o wyczynach "Tercetu Idiotycznego" i "Przejściach Idiotycznych" ) Rozwój zagospodarowania turystycznego Sudetów od połowy XIX wieku do II wojny światowej, Jelenia Góra 2004, s.105-106, tabela 12 ("Wieże widokowe w Sudetach"). O ile dobrze pamiętam, książka ta stanowi drukowaną wersję doktoratu autora.
W czasach moich studiów uchodziła za "must read" każdego miłośnika historii turystyki sudeckiej. Mam ją w biografii swojej magisterki

Tak byłem reklamowany... bo niektórzy myśleli że nie ukończę rajdu Tymczasem poszedłem, ukończyłem i tak chodzę sobie co roku do dziś

Pewnie niektórzy wątpiący sami mieli kłopoty z dojściem Nie wiedzieli, że "nie ma nic silniejszego, niż serce ochotnika" (tak mówią historycy wojskowości) Pamiętam, że bus zgarniał kilka osób z Vrbna.

Za rok (2020) X edycja Rajdu Prudnik - Pradziad z tego co mi mówili organizatorzy chcą pozyskać jakieś wspomnienia od uczestników I edycji, a najlepiej żeby osoby z pierwszej edycji wzięły udział w dziesiątej, tak więc zapraszam na X Rajd Prudnik - Pradziad! Termin to prawdopodobnie druga sobota sierpnia, ale za niedługo będzie już oficjalnie potwierdzona data.

Na szczęście ja już nie muszę pisać, bo własną relację stworzyłem krótko po opisanej imprezie - na tym forum zresztą
viewtopic.php?f=15&t=2845
Nie wiem, czy się zjawię - to zbyt masowa impreza, a ja nie lubię spędów Co najwyżej oddałbym po 10 latach pani dentystce Dagmarze M., uczestniczce tamtego Wielkiego Marszu, 40 koron za kofolę, które od niej pożyczyłem w markecie we Vrbnie. Pamiętny dzień - na ławce przed marketem pierwszy raz w życiu piłem "czeską Colę"

[opawski1]

Opawski1, w Twoim regionie najstarszą wieżą widokową była drewniana konstrukcja na Sokolim vrchu (967 m) ponad uzdrowiskiem Jeseník (Lázně Jeseník, niem. Bad Gräfenberg), wzniesiona w latach 60. XIX w. Zniszczony obiekt został zdemontowany w 1890 r. i już rok później, w 1891 r., zbudowano w tym miejscu kolejną drewnianą wieżę o wys. 18 m i czterech kondygnacjach. Przetrwała do końca lat 30. XX w., gdy z powodu złego stanu technicznego zawaliła się. Nigdy jej nie odbudowano.

Dane z: J. Filip, Wieże widokowe Jesioników, "Karkonosz. Sudeckie Materiały Krajoznawcze", zeszyt 6, Wrocław 1992, s. 6-41. Oryginał tego tekstu, w języku czeskim, zatytułowany "Rozhledny v Jeseníkach" zamieszczony został w czasopiśmie "Severni Morava. Vlastivedny sbornik", zeszyt 57, Šumperk 1989, s. 11-20; ten czeski tekst jest nieco uboższy od polskiego tłumaczenia. W "Karkonoszu" dodano do warstwy tekstowej trochę nowych danych. Różni się też w części ilustracyjnej. J. Filip zamieszczał zdjęcia, natomiast w "Karkonoszu" znajdują się rysunki obiektów autorstwa architekta i historyka architektury Artura Kwaśniewskiego. Jeśli będziesz w Wodnym Zamku w Jesioniku, zapytaj czy przypadkiem nie mają jeszcze gdzieś w magazynie archiwalnych numerów "Severni Moravy". Wiem, że w czeskich muzeach można niekiedy natrafić na wydawnicze perełki nawet sprzed półwiecza.

W książce M. Dziedzica "Morawsko-śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie 1881-1945", Wrocław 2006, jest napisane, że drewnianą wieżę widokową zbudował zarząd uzdrowiska Lazne Jesenik w latach 70 XIX. w. a dalsza historia tak jak już piszesz, jest też zdjęcie z 1907 r. Przyznam się, że tą książkę nabyłem niecałe dwa tygodnie temu i jest co czytać
W jesenickim zamku jeszcze nie byłem, będę musiał kiedyś tam zajrzeć.

Innym nie zrealizowanym projektem wieży MSSGV sekcji Prudnik była chęć postawienia wieży na szczycie Długoty (457 m) w Lesie Prudnickim w Górach Opawskich w 1899 r. W tym przypadku sekcja nie miała pieniędzy, a rada miasta Prudnik nie zgodziła się na bezpłatną dostawę drewna. Nie zrealizowany plan częściowo wykonała Gmina Prudnik stawiając drewnianą wieżę w Wieszczynie pod Długotą (bliźniaczą także na Koziej Górze k. Prudnika). Niestety konstrukcja stoi w niefortunnym miejscu bo za nisko pod szczytem i widok w kierunku wschodnim tylko tylko las a w pozostałych kierunkach ograniczony tylko do masywu Biskupiej Kopy. Szkoda bo szczyt Długoty miałby zupełnie lepszy potencjał widokowy, z sąsiedniej niższej Kobylicy (399 m) (bez wieży) widoczne są Śnieżka (137 km), Góry Sowie i Ślęża.

[opawski1]

Jak wspomniałem, zestawienie nie jest kompletne i może nie być do końca ścisłe, ale daje jakieś wyobrażenie. Dodam (żeby być ścisłym), że wszystkie przytoczone informacje pochodzą z książki Jacka Potockiego (KrzysiekJ pewnie mógłby wspólnie z nim pisać książkę o wyczynach "Tercetu Idiotycznego" i "Przejściach Idiotycznych" ) Rozwój zagospodarowania turystycznego Sudetów od połowy XIX wieku do II wojny światowej, Jelenia Góra 2004, s.105-106, tabela 12 ("Wieże widokowe w Sudetach"). O ile dobrze pamiętam, książka ta stanowi drukowaną wersję doktoratu autora.
W czasach moich studiów uchodziła za "must read" każdego miłośnika historii turystyki sudeckiej. Mam ją w biografii swojej magisterki

Pewnie niektórzy wątpiący sami mieli kłopoty z dojściem Nie wiedzieli, że "nie ma nic silniejszego, niż serce ochotnika" (tak mówią historycy wojskowości) Pamiętam, że bus zgarniał kilka osób z Vrbna.

Nie pamiętam już kto wątpił, ale byli tacy Tak na trasę ruszyło 21 osób, 18 dotarło na metę, tak więc 3 osobom się nie udało. Właśnie odpaliłem sobie relację Andrzeja (https://prudnickimaraton.wordpress.com/2011/08/15/rajd-prudnik-pradziad-w-trzynascie-godzin/). Z tej listy osób, których prawie wszystkich pamiętam dziś na rajd chodzi 5-6 osób.

Na szczęście ja już nie muszę pisać, bo własną relację stworzyłem krótko po opisanej imprezie - na tym forum zresztą
viewtopic.php?f=15&t=2845
Nie wiem, czy się zjawię - to zbyt masowa impreza, a ja nie lubię spędów Co najwyżej oddałbym po 10 latach pani dentystce Dagmarze M., uczestniczce tamtego Wielkiego Marszu, 40 koron za kofolę, które od niej pożyczyłem w markecie we Vrbnie. Pamiętny dzień - na ławce przed marketem pierwszy raz w życiu piłem "czeską Colę"

Twoją relację czytałem całkiem nie dawno, szkoda, że poznikały z niej zdjęcia. No niestety (albo stety) z bardzo kameralnej imprezy popularność wzrosła i dziś w rajdzie uczestniczy około 150 osób (organizatorzy zrobili limit bo już więcej nie chcą ) Mimo tego zapraszam, bo wciąż jest fajnie, tłoczno może być tylko na starcie (chyba że przyjdzie się kilka minut przed końcem zapisów, jak ja w tym roku to będzie cicho i na mecie. Po za tym na trasie wędruje się spokojnie bez tłumu, To nie jest Przejście Kotliny czy Sudecka Żyleta, że startuje 700 osób