Austriackie kolejowe oznaczenia wysokości sprzed I w.ś.

Gdzie jechać? Jak dojść? Co zobaczyć? O turystyce w Sudetach.
KrzysiekJ
podróżnik
Posty: 143
Rejestracja: 12-10-2013 19:12
Lokalizacja: Świebodzice

Austriackie kolejowe oznaczenia wysokości sprzed I w.ś.

Postautor: KrzysiekJ » 23-12-2015 23:58

Od kilku lat, czyli od momentu, kiedy przerzuciłem się z analogowego aparatu fotograficznego na aparat cyfrowy, robię zdjęcia takim obiektom, które niegdyś jedynie rejestrowałem w pamięci - patrzyłem na nie i zapamiętywałem, że są tam, tam i tam. Fotografii nie robiłem, bo odczuwałem zawsze deficyt filmów, zwłaszcza diapozytywowych, czyli po prostu tych do przeźroczy (a niech będzie - slajdów!).

Jedną z takich kategorii obiektów "wyłącznie do zapamiętania" były austro-węgierskie (chociaż dziś nie jestem pewien, czy rzeczywiście austro-węgierskie, czy może jedynie austriackie) tablice z oznaczeniem wysokości nad poziomem morza, instalowane na dworcach kolejowych przed I wojną światową. Zachowało się ich jeszcze dość sporo na czeskich dworcach kolejowych. Umieszczane były na fasadach dworców zawsze od strony torów. Miały one charakterystyczną znormalizowaną formę, zawierającą standardowy napis "Seehöhe XXX,XXX Meter.", gdzie w miejsce XXX,XXX wstawiano wysokość n.p.m. z dokładnością trzech miejsc po przecinku, czyli z dokładnością do 1 milimetra (!!!). Reperem, czyli punktem geodezyjnym, którego pomiar dotyczy, była niewielka ozdobna profilowana podstawka (ale mająca oczywiście płaską poziomą górną powierzchnię), znajdująca się w połowie długości dolnej ramy tablicy.

Wyglądała ona mniej więcej tak, z tym że trzeba pamiętać, że tablice znajdujące się w Czechach zostały po I wojnie światowej unarodowione, tzn. niemiecki tekst zamieniono na czeski, albo w ogóle pozbawiano jakichkolwiek napisów, pozostawiając jedynie pomiar wysokości:

Obrazek

Dworcowa tablica wysokościowa z dworca kolejowego w Mezimestí

Kilka oryginalnych austriackich tablic można wygooglać wpisując słowa "train station altitude signs in austria" i wskazując na opcję "grafika"

Kilka dni temu znalazłem trochę czasu, aby zebrać do jednego folderu fotografie czeskich (=austriackich) dworcowych tablic wysokościowych. I okazało się, że wcale nie mam ich tak dużo. Powodów jest kilka.

Najważniejszy z nich to taki, że chociaż wędrując po czeskich Sudetach staram się możliwie często korzystać z połączeń kolejowych (aby start i zakończenie wycieczki było na jakimś dworcu lub przystanku kolejowym - zastavce), to wybieram takie stacje, których wcześniej nie "zaliczyłem" (wiem, że to w turystyce wybitnie pejoratywne określenie). A pozostały mi już właściwie tylko niewielkie stacyjki lub przystanki, które powstały po I wojnie światowej albo znajdują się przy liniach kolejowych wytyczonych już w latach istnienia Czechosłowacji. Z oczywistych względów na takich stacjach tablic wysokościowych nie znajdę. Aby powiększyć swoją skromną kolekcję, będę musiał jeszcze kiedyś wrócić na stacje kolejowe w Hostinnem, Vrchlabi, Libercu i w kilkunastu innych miastach.

Na razie mam tylko takie (najpierw zdjęcie budynku dworcowego z widoczną, mniej lub bardziej, tablicą następnie zdjęcie samej tablicy):

Linia kolejowa 026 (CZ) Týniště nad Orlicí – Broumov (otwarcie linii 1873 r.)

1. Nové Město nad Metují

Obrazek

Zdjęcie tylko części dworca z widoczną tablicą, brak zbliżenia samej tablicy


2. Václavice koło Náchodu

Obrazek

Zdjęcie tylko dworca z widoczną tablicą, brak zbliżenia samej tablicy

3. Meziměstí

Obrazek

Obrazek

4. Broumov

Obrazek

Obrazek

Obrazek


Linia kolejowa 021 (CZ) Týniště nad Orlicí – Letohrad (otwarcie linii 1874)

5. Letohrad

Obrazek

Obrazek


Linia kolejowa 032 (CZ) Jaroměř – Trutnov hl. n. (otwarcie linii 1859 r.)

6. Česká Skalice

Obrazek

Obrazek

Linia kolejowa 045 (CZ)Trutnov hl. n. – Svoboda nad Úpou (otwarcie linii - 1871 r.)

7. Svoboda nad Úpou

Obrazek

Obrazek

Obrazek


Linia kolejowa 142 (CZ) Karlovy Vary – Johanngeorgenstadt (otwarcie linii - 1896-1898 r.)

8. Horní Blatná

Obrazek

To już oczywiście nie Sudety, tylko Krušné hory (Rudawy, niem. Erzgebirge). Zdjęcie tylko dworca z widoczną tablicą, brak zbliżenia samej tablicy (skan przeźrocza z 2003 r.)


Tablice wysokościowe atypowe na czeskich dworcach:

1. Jablonné nad Orlicí (linia kolejowa 024 Ústí nad Orlicí - Lichkov - Štíty / Międzylesie, otwarta w 1871 r.)

Obrazek

Obrazek

Starsza, oryginalna ukradziona ?

2. Cerveny Kostelec (linia kolejowa 032 Jaroměř – Trutnov, otwarta w 1859 r.)

Obrazek

Obrazek

Można rzec, że skrajnie nietypowa - bo na kartce papieru formatu A4. Starsza, oryginalna ukradziona ?


Tablice wysokościowe według wzoru austriackiego znane są też z niektórych polskich dworców kolejowych, zbudowanych przed I wojną światową w zaborze austriackim. Ostatnio zrobiłem zdjęcia dwóm takim tablicom, znajdującym się na bliźniaczych pod względem architektonicznym stacjach kolejowych w Milówce i Zwardoniu (stacje na linii kolejowej 139, odcinek z Żywca do Zwardonia wytyczony w 1884 r.)

1. Milówka

Obrazek

Obrazek

2. Zwardoń

Obrazek

Obrazek

Fotografie kilku innych tablic z tej linii i z polskiej części Śląska Cieszyńskiego znalazłem w internecie (m.in. Czechowice-Dziedzice, Cieszyn ??). Jestem przekonany, że jest ich w innych częściach południowej Polski znacznie więcej - oczywiście tych, które znajdowały się pod zaborem austriackim.

Wcześniej wyraziłem swoją wątpliwość, czy są to tablice "austro-węgierskie". Dworców z terenu dzisiejszych Węgier praktycznie nie znam. Poza ogromnym dworcem Budapest Keleti pu (Budapeszt Wschód), gdzie tabliczkę tego typu mogłem po prostu przeoczyć, nie byłem na żadnej innej węgierskiej stacji kolejowej. Ale jednocześnie byłem na blisko trzydziestu stacjach w rumuńskim Siedmiogrodzie (do 1918 r. w granicach Austro-Węgier, w "węgierskiej" części państwa) oraz na Słowacji (również przed I w. ś. administracyjnie związanej z Węgrami) i tam podobnych tablic wysokościowych nie zauważyłem. Może jednak źle patrzyłem. Znam kilka tablic wysokościowych (o innej jednak formie) ze stacji znajdujących się w wołoskiej części Rumunii, a zatem z terenu leżącego przed I w.ś. już poza granicami Austro-Węgier (m.in. w Buşteni u podnóża gór Bucegi).

Nie widziałem też austriackich tablic na kilkunastu dworcach w Galicji wschodniej, czyli na terenie dzisiejszej Ukrainy, która przed I w. ś. stanowiła "austriacką" część monarchii Habsburgów. Podobne tablice powinny tam się w przeszłości znajdować, ale - jak sądzę - zostały zdemontowane już po II wojnie światowej - za czasów Związku Radzieckiego. Tak "poważna" informacja jak wysokość ponad poziom morza obiektu zmilitaryzowanego, jakim była stacja kolejowa, musiała być w tym kraju utajniona! Możliwe, że na jakichś przedwojennych widokówkach uda się namierzyć charakterystyczną austriacką tablicę wysokościową.

Kolejowe tablice wysokościowe były chyba także obce kolejowym tradycjom w Niemczech. Nie ma ich na dworcach dolnośląskich wzniesionych w czasach pruskich i niemieckich, nie znam ich także z niemieckiej części Sudetów, czyli z Saksonii. Znam stamtąd tylko dwa wyjątki - obydwa z dworców leżących przy linii wąskotorowej z Żytawy (Zittau) w Góry Łużyckie (Zittauer Gebirge). Oznaczenia wysokościowe widziałem na dwóch końcowych stacjach tej linii - w Kurort Oybin i Kurort Jonsdorf (zbliżenie tabliczki w Oybin wyszło mi nieostre, dlatego też go nie zamieszczam). Obydwa oznaczenia są wyraźnie odmienne od wzoru austriackiego.

Kurort Jonsdorf (reper geodezyjny widoczny w dolnej części ściany dworca - ponad brukiem)

Obrazek

Obrazek

Kurort Oybin (biały kwadrat na fasadzie dworca to oznaczenie wysokości)

Obrazek

Na niemieckich dworcach znajdujących się przy kolejowych liniach normalnotorowych oznaczeń wysokości nie dostrzegłem.

Nie znalazłem żadnej literatury na temat tablic wysokościowych. Może coś na ten temat pojawiło sie w czasopismach poświęconych kolejnictwu - nie udało mi się jednak dotrzeć do tego rodzaju opracowań; fakt, że jakichś gruntownych poszukiwań nie prowadziłem.

W internecie znalazłem kilka dni temu jedno zestawienie (niepełne - brakuje kilku czeskich stacji z mojej skromnej kolekcji), opublikowane przez jednego z czeskich miłośników kolejnictwa:

http://nv.webz.cz/nv-vlastni.htm

Autor zestawienia informuje jednocześnie, że nie znalazł żadnej literatury na ten temat. Przypuszczam, że jeśli nie austriackie, to przynajmniej przestudiował czeskie opracowania dotyczące historii kolejnictwa. Może więc moje przypuszczenie o braku opracowań związanych z tym zagadnieniem jest bliskie prawdy.

http://nv.webz.cz/


Jeśli znaleźlibyście coś podobnego podczas Waszych wędrówek i podróży - dajcie znać. Fotografie, oczywiście, mile widziane.

buba1
bardzo stary wyga
Posty: 4111
Rejestracja: 18-11-2008 10:01

Postautor: buba1 » 26-12-2015 14:43

Od dzis bede szukac! :D Nigdy bym nie wpadla na to ze cos takiego kryje sie po czeskich (i nie tylko) stacyjkach! a to byla rzecz charakterystyczna tylko dla autriackich dworcow? nigdzie indziej to nie wystepowalo?
"ujrzalam kiedys o swicie dwie drogi, wybralam ta mniej uczeszczana - cala reszta jest wynikiem tego, ze ja wybralam.. "

na wiecznych wagarach od zycia...

Awatar użytkownika
Hazmburk
stary wyga
Posty: 1076
Rejestracja: 19-11-2012 21:51

Postautor: Hazmburk » 28-12-2015 01:24

Przejrzałem większość moich zdjęć z wycieczek w czeskie Sudety i znalazłem trochę tablic opisujących wysokość, ale na razie nie udało mi się znaleźć nic, co nie zostałoby już sfotografowane przez Ciebie lub przez autora podlinkowanego wykazu. A każdą stację staram się uwiecznić na zdjęciu - najlepiej razem z pociągiem :) Jak trafię na jakąś tabliczkę, której jeszcze nie widziałeś, to będę pamiętał o tym wątku.

A tymczasem coś, co może Cię zainteresuje... Ta tabliczka jest niemiecka i znajduje się w polskich Sudetach:

Obrazek

Wysokość prawdopodobnie 364 metry n.p.m. z groszami, trudnymi już dzisiaj do odcyfrowania. Ale tablica nie została umieszczona na budynku dworcowym, tylko na wiadukcie. Wiadukt znajduje się w ciągu linii nr 274 Wrocław Świebodzki - Zgorzelec (dokładniejszych danych lokalizacyjnych nie podaję publicznie, żeby nie kusić kolekcjonerów tego rodzaju pamiątek, mimo że tabliczka - co widać na zdjęciach - i tak trzyma się już na słowo honoru). Ponad tabliczką wbudowany w mur reper:

Obrazek

W wiadukcie są dwa repery - drugi (pomalowany zieloną farbą) znajduje się w jego dolnej części:

Obrazek

Widok ogólny wiaduktu, jeden reper widoczny w dolnej części po prawej stronie drogi, drugi z tablicą po lewej stronie nad sklepieniem, przy murze oporowym:

Obrazek

Przy tej samej linii kilkaset metrów dalej znajduje się bliźniaczy wiadukt. Tutaj reper jest jeden, pod nim widać ślady po zamocowanej dawniej tablicy opisującej wysokość:

Obrazek

Współczesna mapa topograficzna podaje wysokość tego repera - 372,2 m n.p.m.

Widok ogólny wiaduktu (reper i ślady po tabliczce widoczne ponad sklepieniem po prawej stronie):

Obrazek

Pomiędzy tymi wiaduktami jest trzeci wiadukt. Tam też jest jeden reper w dolnej części wiaduktu, ale żadnych śladów po tabliczce nie ma. Ten wiadukt jednak nieco różni się od dwóch pozostałych, w górnej części jest betonowy lub obetonowany i możliwe, że został przebudowany po wojnie.

Co ciekawe, jak pokazuje mapa topograficzna, w okolicy przy tej samej linii kolejowej repery znajdują się prawie na każdym wiadukcie. Może więc takich niemieckich tablic z oznaczeniem wysokości było (lub do dzisiaj jest) znacznie więcej?

buba1
bardzo stary wyga
Posty: 4111
Rejestracja: 18-11-2008 10:01

Postautor: buba1 » 28-12-2015 17:49

w Mszanie Dolnej jest taka tabliczka

temat o reperach skad pochodzi zdjecie
http://www.straznicyczasu.pl/viewtopic. ... t=40#p7755
"ujrzalam kiedys o swicie dwie drogi, wybralam ta mniej uczeszczana - cala reszta jest wynikiem tego, ze ja wybralam.. "



na wiecznych wagarach od zycia...

Awatar użytkownika
Pudelek
bardzo stary wyga
Posty: 3569
Rejestracja: 12-11-2007 17:06
Lokalizacja: Oberschlesien, Kreis Nikolei / Oppeln

Postautor: Pudelek » 28-12-2015 18:01

trochę nie te regiony, ale też pruski - z Mazur ;) Wmurowany w kościół:
Obrazek
"Szanowny Prezydencie. Błogosławione łono, które Ciebie nosiło i piersi, które ssałeś."

https://picasaweb.google.com/110344506389073663651

http://hanyswpodrozach.blogspot.com/

KrzysiekJ
podróżnik
Posty: 143
Rejestracja: 12-10-2013 19:12
Lokalizacja: Świebodzice

Postautor: KrzysiekJ » 28-12-2015 21:11

Hazmburk, dziękuję Ci za ciekawą informację. Takich tabliczek, z naszej strony Sudetów, nie znałem. Być może trzeba będzie rozglądać się za czterema otworami w murach, sąsiadującymi z reperami

Wiem już, dlaczego autor czeskiego zestawienia, nie umieścił na nim tablicy z dworca Horni Blatna w Krusnych horach. Przeglądałem zdjęcia tej stacyjki umieszczone w internecie. Już jej nie ma! Chyba ukradziona, bo nie przypuszczam, aby oddano ją do konserwacji.

Paulino, dzięki za link dotyczący Mszany Dolnej. A więc w Polsce na pewno jest już ich pięć - Milówka, Zwardoń, Czechowice-Dziedzice, Skawina i Mszana Dolna. Ciekaw jestem, ile ich jeszcze pozostało?

Paulino, Pudelku - repery i znaki geodezyjne to rzeczywiście ciekawy temat. Ja nieraz szukam tych, które umieszczano kiedyś pod drewnianymi wieżami triangulacyjnymi. Wież takich już w Sudetach praktycznie nie ma - zostały na zdjęciach, zaś w terenie jedynym ich śladem są kwadratowe rowki (o ile jeszcze są) na obrysie podstawy dawnej wieży i właśnie reper. Ostatnim zapewne (obym się mylił) niedobitkiem wieży triangulacyjnej jest trianguł (ale nie klasyczny, drewniany) na Czartowskiej Skale koło wsi Pomocne na Pogórzu Kaczawskim.

Awatar użytkownika
Pudelek
bardzo stary wyga
Posty: 3569
Rejestracja: 12-11-2007 17:06
Lokalizacja: Oberschlesien, Kreis Nikolei / Oppeln

Postautor: Pudelek » 28-12-2015 21:51

Tabliczki są też m.in. w Rajczy i w Suchej Beskidzkiej. Zdaje się, że również w Makowie.
"Szanowny Prezydencie. Błogosławione łono, które Ciebie nosiło i piersi, które ssałeś."

https://picasaweb.google.com/110344506389073663651

http://hanyswpodrozach.blogspot.com/


Wróć do „Turystyka - pieszo i ogólnie”

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość