Pierwszym jest Bitola, drugie największe po stolicy miasto kraju (choć wcale po nim tego nie widać). Trochę nam się trasa komplikuje, bo przy wjeździe na ekspresówkę stoi facet z chorągiewką i na każde pytanie krzyczy "zawracaj"!. No tak, jest remont, a w Macedonii nie przewidziano objazdów...
W akcie desperacji jadę kawałek dalej, gdzie znajduję stary drogowskaz na Bitolę. Wjeżdżam na drogę, która szybko zmienia się w brukowaną, zarośniętą i po bezludnej okolicy.
niezbyt mi się to podoba, ale wyboru nie mamy. Jedziemy mocno w górę, na przełęcz, przy granicy parku narodowego Pelister, gdzie stoi jakaś podupadła kapliczka. Następnie zjazd w dół przez tak samo pozbawione cywilizacji widoki. Po drodze mijam dwa auta na miejscowych blachach - kierowcy są tak samo zdziwieni moim widokiem jak ja ich
Po kilkunastu kilometrach docieram do zagubionej wsi bez nazwy, kilkadziesiąt chałup bez żywej duszy, ale trudno się dziwić, bo mimo wczesnej pory słońce już ostro grzeje. Nadzieję na jakiś drogowskaz szybko pryskają - bruk biegnie dalej... zatrzymuje mnie stado owiec, pasące się na środku... drogi.
pilnują je trzy duże psy, które ani myślą zejść ze środka, więc manewrują między nimi. Po następnych kilku kilometrach pojawia się asfalt i ekspresówka, ale na razie nie idzie na nią wjechać, bo nie ma wjazdu
Ten znajduje się po kolejnym odcinku drogi - brukiem jechało się fajnie, ale z tą prędkością do Skopje dotarlibyśmy po kilku dniach 
Bitola, miasto konsulatów (jest ich tutaj kilkanaście), położna tuż przy granicy z Grecją, słynie z ruin starożytnego miasta na swych obrzeżach - my jednak zatrzymujemy się w centrum.
Oglądamy dwa zamknięte i zaniedbane meczety z XV wieku (to efekt małej liczby wyznawców Allaha w mieście)...
oraz cerkiew, której podłoga jest poniżej poziomu gruntu (dzięki temu była większa, niż pozwalały tureckie przepisy). Na dawnym osmańskim bazarze kupujemy całkiem smaczne burki
Wizyta bez historii, po za tym, że koło cerkwi przyszedł do mnie facet i powiedział, po polsku, że "boli go głowa". Ciekawe po czym?
Na odczepnego dałem mu parę dinarów i pomknęliśmy do auta.
Dalsza trasa biegła przez góry (które w sumie zajmują większą część Macedonii), czasem dość wolno, z racji dużej ilości ciężarówek. Kolejny postój nastąpił w Stobi, ruinach starożytnego miasta, położonych przy autostradzie Skopje-Saloniki. Dojazd jest wyjątkowo dupiato oznakowany, krążyłem w kółko i musiałem nawet kawałek cofać na autostradzie.
Ruiny są rozległe, bo i rozległe to było miasto... niestety - część jest odgrodzona i niedostępna dla zwiedzających, w tym zwłaszcza piękne mozaiki w dawnej bazylice. Bilet oczywiście kosztuje tyle co normalnie...
Wśród pozostałych ruin dominują zabytki wczesnochrześcijańskie (kościoły, bazyliki, pałace biskupie), co mnie interesuje znacznie mniej niż z okresu religii pogańskiej.
Na szczęście w kilku miejscach można obejrzeć inne, mniej znane mozaiki, które częściowo przysypane są piaskiem (typowy bałkański sposób "konserwacji")
są też ruiny rzymskiego teatru na 7,5 tysiąca widzów
Zwiedzanie utrudnia masakryczny upał, który na odsłoniętym terenie wręcz podcina nam nogi. Dobrze, że w aucie jest klimatyzacja, więc podróż skaczącą autostradą do stolicy upływa w bardziej ludzkiej temperaturze - drażnią tylko zbyt częste bramki poboru opłat.
Jest też bardziej tragiczny akcent - w pewnym momencie zauważam stojące na środku autostrady ciężarówki. Gwałtownie hamuję, zjeżdżając też na pas skrętu (akurat był rozjazd) i ciesząc się, że auta za mną zachowywały odpowiednią odległość (w Polsce to nagminnie ktoś siedzi ci na ogonie, jakby chciał zajrzeć, co trzymasz na tylnym siedzeniu
: ). Okazało się, że na lewym pasie leży rozwalony motor, obok niego nie rusza się motocyklista, a jego kolega trzyma mu głowę na kolanach. Dalej wgniecione barierki, a na przeciwległym pasie uszkodzony samochód-transporter, kierowca trzymający się za głowę, a drugi gorączkowo dzwoniący po pomoc. Prawdopodobnie motocykliści jechali z przeciwka a transporter przygniótł jednego z nich z taką siłą, że ten przeleciał na drugą stronę 
Nie mam pojęcia czy przeżył, nie było widać krwi, jego kolega miał spokojną twarz, ale mógł to być szok - nie mniej do tej pory widok ten mam przed oczami; jak niewiele trzeba aby wszystko się zakończyło 
W Skopje, mimo braku nawigacji, udaje mi się odnaleźć właściwą drogę do mocno zaniedbanej dzielnicy nad Wardarem, gdzie znajduje się nasz hostel.
jest świetnie położony (10 minut z buta do centrum) i przyjemny - dwa domy, między nimi zacienione podwórko z długim stołem, hamaki, fotele, kanapy... i jest pełny, nie ma żadnego wolnego miejsca - dominują Amerykanie i Brytyjczycy, nie rozstający się z komórkami i laptopami, radośnie komentując co tam się wydarzyło na twarzoksiążce. Prowadzący hostel nie może się nadziwić, że nie mamy swego komputera ani nie chcemy skorzystać z tego w recepcji
Przed wyjściem na miasto dowiadujemy się jeszcze kilku ciekawostek - że w Macedonii nauka angielskiego jest obowiązkowa dla wszystkich od 4 roku życia (więc nie dziwi jego powszechna umiejętność wśród młodszych) oraz, że obecne upały to pikuś - w lipcu temperatura dochodziła do 50 stopni
. I jak tu żyć??
Śródmieście stolicy to plac Macedonia, a dookoła niego jedno wielkie miejsce budowy.
Wznosi się nowe budynki rządowe, muzea, galerie... Wszystko w stylu tak kiczowatym, że aż zaczął mi się podobać. Rozumiem jednak Macedończyków - w 1963 roku ich miasto legło w gruzach na skutek katastrofalnego trzęsienia ziemi - pochłonęło 1070 ofiar (to liczba może niezbyt imponująca w porównaniu choćby z Japonią), ale aż 3/4 budynków zmieniło się w stertę gruzów, w tym wiele zabytków, dwa kina, biblioteka, muzeum, siedziba Państwowego Banku Jugosławii i Banku Inwestycyjnego, dwa hotele (pierwszy, pełen gości, zmienił się w jeden wielki grób - ze 180 osób po 72 godzinach uratowano 13)... na dworcu głównym podróżnych przygniótł dach, z poczty uratowała się jedna ściana. Słowem - dawne Skopje przestało istnieć. Odbudowano je w stylu socrealistycznym, więc teraz władze niepodległego kraju chcą postawić coś innego, choć może niekoniecznie pięknego.
Na środku placu przed rokiem stanęła monumentalna fontanna z gigantycznym Aleksandrem Macedońskim na cokole.
Grecy odczytali to jako kolejny policzek, bo Macedonia nawiązuje do antycznej Macedonii na każdym kroku - lotnisko Aleksandra, główna autostrada Aleksandra, główny stadion Filipa II, itp.. (prześcignęli nawet Jana Pawła w Polsce!). Oczywiście współcześni Macedończycy - Słowianie - z dawnymi nie mają nic wspólnego, ale uważają, że jako obecni mieszkańcy tych ziem mają prawo czerpać z ich dziedzictwa, nawet jeśli nie ma ciągu genetycznego. Analogicznie Rumunii nawiązują do Daków, z którymi prawdopodobnie nic ich nie łączy...
oprócz monstrualnego Aleksandra są tutaj też inne pomniki - m.in. Justyniana, który urodził się niedaleko Skopje a także zarys
domu Matki Teresy z Kalkuty, która urodziła się w Skopje.
Jednym z niewielu zachowanych w centrum zabytków jest kamienny most z XV wieku.
Most stoi na rzece Wardar i symbolicznie rozdzielna dwie części miasta - albańską i macedońską. Albańskie północne przedmieścia są zupełnie inne od południowych chrześcijańskich - plątanina wąskich uliczek, śmieci, ale też setki knajpek, jubilerów, złotników i innych lokali, wszystko w cieniu licznych meczetów - wież kościołów praktycznie nie widać.
jest tam też twierdza z ponad tysiącletnią historią, uszkodzona podczas trzesięnia, ale nie można jej zwiedzać. Zamknięto ją po ubiegłorocznych zamieszkach macedońsko-albańskich, w których rannych zostało kilkanaście osób. Albańczycy protestowali przeciwko planom rządowym odbudowania cerkwi, kiedyś stojącej w tym miejscu, która ma pełnić funkcje głównie muzealne - była to dla nich prowokacja i niedopuszczalne wspieranie przez rząd jednego z wyznań. Ciekawe czy protestowaliby tak samo gwałtownie, gdyby rząd chciał tam odbudować meczet? Z drugiej strony wznoszenie świątyni od zera, po ponad pół tysiącu lat, w dzielnicy muzułmańskiej, na pewno nie jest przypadkowe i można się mocno zastanawiać czy rozsądne?
Niedaleko świątyni jest ładny meczet Mustafa-Paszy, też z XV wieku.
To jedyny meczet do którego udaje nam się wejść, w pozostałych albo nie z powodu ramadanu albo "nie bo nie". Facet w wejściu bardzo się cieszy, że chcemy zajrzeć, opowiada nam co nie co o świątyni, dyskutujemy o bokserach i Śląsku
Meczet też był uszkodzony w 1963 roku, zrekonstruowano go niedawno przy pomocy państwa tureckiego, ale bryła główna zachowała się bez większych zmian od czasu budowy. Jest to też największy meczet w kraju.
Następnie zagłębiamy się w wąskie uliczki, szukając czegoś do jedzenia - ciężko się zdecydować, w końcu siadamy przy targowisku, obserwując toczące się wokół życie. Wdrapuję się też na pobliskie przejście nadziemne, oglądając targowisko z góry (nie uwierzycie, co ludzie mogą wrzucać na blaszane dachy
) oraz "postój taksówek".
Zaczyna się ściemniać, wstępujemy jeszcze na cytrynową lemoniadę oraz bakławę. W cukierni spotykamy grupę z Polski, która bardzo się dziwi, że ktoś mówiący po polsku jest w Skopje - stolica Macedonii nadal nie jest popularnym miejscem wędrówek. Zachwalają nam Sarajewo, z kolei ja chwalę Ochrydę i... ruch uliczny w Tetowie
Do hostelu wracamy przez plac Macedonia, mocno i rzęsiście oświetlony, a fontanna Aleksandra tryska kolorami i wodą w takt muzyki.
Wstępujemy na zakupy, gdzie spotyka mnie przykra niespodzianka - alkohol sprzedają tylko do 21
Skandynawia, czy co? no nic, dobrze, że mamy zapasy w aucie, trzeba tylko do niego przejść. Stoi niedaleko hostelu, na parkingu między walącymi się domami oraz Bankiem Narodowym Macedonii, w związku z czym ciągle jest tu jakiś strażnik - gdy tylko kręcimy się przy aucie od razu podchodzi sprawdzić, czy to nie złodzieje.
Ogólnie to Skopje mi się spodobało, mimo, że większość relacji z tego miasta jest negatywna. Ciekawe połączenie socrealizmu, współczesnego kiczu młodego państwa oraz muzułmańskich klimatów. Polecam
Ostatnia noc w Macedonii, a jutro już pora na inne kraje...
W związku z tym całość zdjęć z MK i ALB dostępna w galerii pod tym linkiem:
https://picasaweb.google.com/PudelekIV/ ... wekAlbanii
